-->
αူαုိααα
္α₯ီးႏွα့္αα
္α₯ီး αα္αြα္ေαး αိαိαာ α‘ျαα
္ αာαာα
αားαα္ α‘α₯ီးαံုးေααေαါα္αာααα္။ေαာα္αုိα္းαြα္
αာαာ α
αားαα္ αုိ၍αΎαာαွα္αံαα့္ ၊ျαα့္α
ံုαα့္ αα္αြα္ေαးαိαိαာ α‘ျαα
္αာαာα
ာေαေααေαါα္αာαျαα္αα္။
α
ာေαα‘ေαးα‘αားေααေαါα္αာαα္αွα
၍ αိိိαိαုိα၏ ျαိဳααြာααုိα္း ၊αα္αူေαာ္αြဲ α‘α
α₯္α‘αာ ၊αံုျαα္αုိးαာα္ ၊αုαားαွိαုိး
ေαးαီးαို α‘α
αွိαα္ αုိααုိ α်ိဳးαα္ ααα္αွ ααα္αိုα α
ာေααေαၤαα်ားျαα့္ αα္αα့္αα္း α‘ေαြေαးαΎαေαာ
α
ံαα
္αြα္းαားαာေαာ့αα္။ αျαα္αေαာ ေျαာα
αားαွေα၍ ျαα္αာေαာ αေαၤαα်ားαုိαံုး၍ αွα္αα္းαα္αေαာ
α
ာα‘ေαးα‘αားေαα ေαါα္ αာαဲ့αα္αွာ ααုαုိαွ်α္ ႏွα
္ေαါα္း αါးေαာα္αα္ ေα်ာ္ေα်ျαီ ။
αူαားαုိα၏ ααααံုး α
ာေαα်ားαွာ ေα်ာα္αံုး ၊ေα်ာα္αဲα်ား၊αα
္ေαါα္α်ား ၊ααၱဳျαားα်ား ၊αႊံαျαားα်α္α်ား ၊ (αိုα)
αα္αွα္းαွီααွ် α‘αာααၳဳ α‘ားαံုးαုိα ေαααြα္ αα½ြα္αα္ေαာ αα
α₯α္းαα
္αုαုျαα့္ ေαးျαα
္αΎαေαာαုα္αံုαΎαα္းα်ား
ျαα
္αα္။ ααုαα္αွိ αူαားαုိα α‘αံုးျαဳေααΎαေαာ α
ာေαးαားαႈα αα္းα
αα
္α်ားα‘ားαံုးαွာ αုိαုα္αံုαΎαα္း ၊α
ာαΎαα္းα်ားαွ
αα္းαα္αာေαΎαာα္းαုိ ααုိα္း ααာαွα္ α‘α်ားα
ုα αα္αံ α‘αα္ျαဳαားαΎααα္ ။
α
ာေαα်ားေααေαါα္αာျαီးαα္αွα့္ααα္αα္းαွာαα္ αα္းα
ာေαα်ားαုိαားαα္ ေααာျαႆαာα ေαာα္αα္αြဲ
αα္αါαာေαာ့αα္။ α
ာေαα‘ေαα‘αြα္ ေျαာα္ျαားαာαα္ႏွα့္ α‘αွ်α
αα
္αα် αိα္းαိα္းေαးα‘αိုα္းαα္
္αုိုαိαα္αဲαာေαာ့αα္။ αူα်ိဳးαα
္α်ိဳး၏ α်ိဳးα
α₯္ α်ိဳးαα္αα
္ေαွ်ာα္ αိα္းαိα္းေαးαွαα္ ေααွα္αူαား α်ိဳးႏြα္
αα
္αုαံုးαိုα αုိα္ αိα္းαိα္းေαးႏွα့္ ျαα္αျαဴးေαးα‘αိုα္းαုိααြα္ αုိαုိ α
αα
္α်αႈαα်ားαွိαα္αုိα‘α္αာေαာ့ αα္ ။ αိုαျαα့္
α
ာαΎαα့္αုိα္α်ားαα္ ေαα္ α‘αα္αα္ေαααြα္းαာαေαာ့ αα္ ။α
ာαΎαα့္αုိα္α်ား α‘αα့္ αα့္ ေျαာα္းαဲ
αုိးαα္αာαႈα ααုိα္းαုိαုိုαိုαွα္းαα္းေα
αα္ α
ာα‘ုα္α်ား ျαα
္ေαααုိးαα္αာαႈα ααုိα္းαုိ ျαα္ေαာα္αΎαα့္αΎαα
αα္ျαα
္αα္။
ααα
္αေαααီ ႏွα
္ αααα αွ αီα
ီ ααα
αα‘αိ αိုα္ααα
္-αူαေαးαီးα
္ ေαာα္αΎαားေαααြα္(Tigras-Euphrates Valley)
"αူαားαီးαα္း αα₯္ေα်းαႈα" αြα္းαားαဲ့αα္ ။ αူαားαီးαα္းααိုα္းααာαုိααα္ αူαိုα၏ ααုိα္းαုိ
α
αα
္αα်αွα္αα္းαα္αဲ့αΎααα္ ။αူαားαီးαα္းαုိα၏ α
ာေαးαားαႈα α
αα
္αα္ ααာα» ေαααြα္ ေαွးα‘α် αုံးျαα
္၏ ။
αူαုိα၏ α
ာေαးαα္းαုိ α်ဴαီေαာα္း α
ာေαးαα္း ( Cuneiform )αုေαααα္ ။ "α်ဴαီ " αုိေαာ αα္αα္ αာαာ
α
αား၏ α‘αိααΈာα္αွာ "αα္αα½ြα္" αူ၍ ျαα
္αα္ ။ αα္αα½ြα္α်ားျαα့္ αႊံαျαားα်ား ၊αα
္αားα်ား ၊αα္α
ြα္α်ား ၊ααၱဳျαား
α်ားေαααြα္ α
ာေαးαΎαျαα္းျαα
္αα္ ။ αႊံျαားα်ားေα်ာ့ေααုα္းαြα္ α
ာαူးေαးαΎαျαီးေαာα္ α
ာေαးျαီးαွ်α္αα္းαႊံαျαားα်ားαုိ
ေα်ာα္αဲααွ် αာေα‘ာα္္ αီးαုα္αာ αိα္းαိα္းαားαΎααα္ ။ αα္းαုိα αုိ αႊံαျαားα
ာ( Tablet )αုေαααα္ ။
ααာα»α ααααံုး α
ာα‘ုα္α်ားαα္ျαα
္ေααα္ ။αီα
ီ αααα αα္α α αα္αားေαာ αူαားαီးαα္းα
ာαΎαα့္ αုိα္α်ားα‘αα္
"αα္αုိျαိဳα " αွαူးေαာ္ααွိေαာ α
ာαΎαα့္αုိα္ေαာα္းαြα္ αႊံα ျαားα
ာα်α္ αα,ααα αွ်αွိ αα္αုိေαွးေαာα္းαုေααα
αာαα αွာေαြေαြααွိ αဲ့ αα္။αုိα
ာαΎαα့္αိုα္αွာ ααာα»ေαααြα္ ေαွး α‘α်αံုးα
ာαΎαα့္ αုိα္αုိα္ αα
္ αုျαα
္ႏိုα္
α
αာαွိ၏။ αူαားαီးαα္းαα₯္ေα်းαႈα αုိ αα္αα္α‘ေαြ αα္αံαူα်ားαွာ αα္ αုိαုိေαးαီးαားေα‘ာα္αုိα္းαွ
ေααီαံုးαီးαား αူα်ိဳးα်ားျαα
္αΎααα္။ αုိαα₯္ေα်းαႈααွာ αီα
ီααα αိုααုိα္αα္ျαဲαဲ့αα္။ αုိαα₯္ေα်းαႈα
ေαα္α‘αြα္းαြα္αူαားαုိαα‘αြα္ αာαူαာαီ၏ αာαα္ေα်ာ္αုိα α₯αေα (Hammurabi's code of laws)α်ားαြα္ေαα
αာαဲ့αα္။ αုိေαα္α ေαααြα္းαဲ့ ေαာ ေαာ္α
ီαါ (Borsippa ) α
ာαΎαα့္αုိα္αα္ α‘αီးαီးαားαုαα္
α‘αာαα္αီးαါးα္(Assurbanipal) ၏ αα္ေαးα
ာα်ားαုိα
ုေαာα္းαားေαာ α
ာαΎαα့္αုိα္ျαα
္αα္။ αုိαုαα္
αα္ေαာα္αဲ့ေαာ αီαီေαး (Nineveh )α
ာαΎαα့္αုိα္αွာ αုိေαα္ α α‘αα္αွားαံုးျαα
္αα္။ αုိα
ာαΎαα့္αုိα္αြα္
α
ာα‘ုα္α
ာαα္း αα္αေαာα္ αံုα
ံαုိαα္ α‘ေα
ာαံုးေαြααွိααα္ ။
α‘ီα်α
္αα₯္ေα်းαႈαေαα္αြα္ α‘ေα
ာαံုး α
ာα‘ေαးα‘αားα်ားαုိαီα
ီαααα αွα
၍ေαြαααα္ ။ αါαုိ္α္းαα္α
္ (Papyrus)
ေαα α်ဴαြα္α်ားေαααြα္ α်ဴαα္αိုးαုိαိα္αုαာ α
ုα္αံαြα္αုα္αားေαာ α
ုα္αံα်ိဳးျαα့္ေαးαΎααα္ ။ေျααဲαα္αα္
ααာα» αα
္αုαံုးαြα္ αုိα
ာေαးαα္းαုိ ေα‘αီ αααα αုαိα‘αံုးျαဳαဲ့αΎααα္ ။ ေαွးေαα္α‘ီα်α
္α
ာα‘ုα္α
ံαွာ α်α္αα αα္α၊
α‘αွα္ေααααα္α αွိေαာα
ာαိα္αွα္αΎαီး αα္ျαα
္αα္။ α
ာα‘ေαးα‘αားαွာ αီαိုααα
္္ (Hieroglyphic )α
ာα‘ေαး
α‘αားျαα
္αα္။ ααိαာαာα
αားα‘α αီαို αုိαα္αွာ α‘αြα္α‘ျαα္ ααα
္αိα္း၏α‘αိααΈာα္αွာ αြα္းαုျαα္း αု
α‘αိααΈာα္ေαာα္αံုααα္။ αုိα
ာေαးαα္းαုိ ေα‘αီ ααα αုႏွα
္ α‘αိ α‘αံုးျαဳαဲ့αΎααα္ ။ ααု αါαီαွိ α‘α်ိဳးαား
α
ာαΎαα့္αုိα္αြα္αိα္းαα္းαားေαာ ααα
္ေα
း αါαုိα္းαα္α
္αွာ ေαွးα‘α်αံုး α‘ီα်α
္α
ာα‘ုα္αα
္α‘ုα္ျαα
္αα္ ။
αီα
ီ αααα αα္αα ေαးαားαဲ့αံုေαααα္ ။
αီα
ီ αα
αα αα္ααြα္ αီαα္ ေαα၌ α
ာαΎαα့္αိုα္ αα
္αု αွိαဲ့ေαΎαာα္း α‘ေαာα္ α‘αားα်ားαုိ ေαြααΎαααα္ ။ αီα
ီ
ααα
α αα္αααα္း αုαိαေျαာα္ " αာαာα
α္ " αုαα္ αα္ αီးαီးα
္ ေαα { Thebes } αြα္ α
ာαΎαα့္ αုိα္αα
္αု
αα္ေαာα္αဲ့ေαΎαာα္းαိαΎαααα္။ αုိ α
ာαΎαα့္αုိα္α်ားαြα္ α
ာαိα္α်ားαုိ αႊံα α‘ုိးα်ား ( αိုα)ααၱဳα‘ိုး α်ားαြα္
αα့္αာ αΎαα္αုိးα
α္α်ားေαααြα္ α‘α
ီα‘αီ αα္၍ αိα္းαα္းαα္αΎααα္αု αိααα္ ။
αီα
ီ αααα αα္α αြα္ ααုα္ျαα္၌ α
ာα‘ေαးα‘αား α‘αα္ ေααေαေαျαီ ။ α‘αိုးαြံα်ား ၊ αိα္αြံα်ား ၊ αါးαံုးα်ား ၊
αα
္αားျαားα်ား ၊αုိးαα္္α
α်ား ၊α်α္α
α်ား ေαααြα္ αွα္ ေαႊး ၊α
ုα္αံ ၊ααα
္α်ားျαα့္ ေαးαားαΎααα္ ။ ေαွးေαα္
ααုα္ျαα္ α
ာαΎαα့္αုိα္ α်ား ႏွα့္ αα္αα္၍ αား α‘αိα αα္းαွ ၏ ။
αီα
ီ α
αာα
ု αα္ααြα္ " αါ αုိα္းαα္α
္ " { Papyrus } αုိ ααံုးေαာ့ αဲ ႏြားαားေαα်ားαုိ α‘αူးျαဳ ျαα္ α
ီαံαာ
α
ာေαးαားႏိုα္ ေα‘ာα္ ျαဳαုα္αားေαာ "αါ့α်္ αα့္ " { Parchment } α်ားေαααြα္ α
ာေαးαΎααα္ ။ ႏြားေαါα္α
(αိုα )αိုးေαါα္ α
α‘ေαα်ားαုိ αုα္αာ α
ာေαးαိုα္ေα‘ာα္ α
ီαံ αားေαာ αားေαα်α္α်ား ျαα
္αα္ ။ { Vellum }
αα္αα္ αွာαား αါ့α်္αα့္ αα္ αုိျαီးေαးαာ αုိျαိးαα္αုိးαΎαီ းα
ြာ α
ီ αံαားαာ ႏြားေαါα္α
α‘ေααြံαα္ ျαα
္αα္ ။
α
ာα‘ုα္α်ားေαးαα္ α‘αွααံုး ႏွα့္ αΎαာαွα္ α‘αံαံုး αα
α₯α္းαα္ ျαα
္αα္ ။
αီ α
ီ α
αာα
ုေαာα္ αုိα္းαြα္ ααိ၌ αုိα္αုိα္ α
ာαΎαα့္ αုိα္ ၊α‘α
ုိးα α
ာαΎαα့္ αုိα္္ ၊ αα္းαြα္းα
ာαΎαα့္ αုိα္α်ား
ေαααာαΎααα္ ။ α‘ီα်α
္αြα္ α‘αΎαီ းαံုးα
ာαΎαα့္αုိα္αွာ αααေျαာα္ αုိααီ αုαα္ ( ααα -ααα
αီα
ီ )
αα္ေαာα္αဲ့ေαာ α‘αα္ ααΏႏα΅ားျαိဳα αွိ ျαဴα
ီαြα္ α
ာαΎαα့္ αုိ α္ { Museion Library } ျαα
္αα္ ။ α
ာαိα္ေαါα္း
ααα,ααα αα္α αွိαα္ ။ ααိαေျαာα္ αုိααီ αုαα္ (ααα -αα αီα
ီ ) αα္ေαာα္ αဲ့ ေαာ αာαာαီ αα္ α
ာαΎαα့္
αုိα္ αြα္ { Serapeum Library }αားα
ာαိα္ ေαါα္း ααα , ααα αα္α αွိαα္ ။ αုαိαေျαာα္ αူαီးαိα
္ αုαα္
္ (ααα -αα
α αီ α
ီ )αα္ေαာα္ αဲ့ေαာ αါ ေααα္ α
ာαΎαα့္ αုိα္ { Pergamun Library } αွာ αα္း α‘αူး αα္
αွားαါ αα္ ။ αာααα္ αာα‘α αုိα
ာαΎαα့္ αိုα္ αΎαီး αα
္αုαံုးαုိ α
ာαိα္ ေα ααα,ααα ႏွα့္ α‘αူ " α‘α္ေαာ္αီ "
αα္ "ααီ αိုαါααာ" αံ ေαးαα္ αဲ့ αα္ αု α
ြα္ α
ြဲ α်α္ α်ားαα္ αွိ αဲ့၏ ။
ααိျαα္ αုိ ေαာα αူα်ိုး αုိα αိα္းαုိα္ αဲ့ ျαီး ေေαာα္ ေαာα αုိααα္ ααိα
ာေα α‘α
α₯္ α‘αာα်ားαုိ αါ αိα္းαိ္α္းαူ
αိုα္αΎααα္ ။ αီ α
ီ ααာα
ု αြα္ αα္ αα္α
ာေααα္းေααေαါα္ αာαα္ ။ α
α
္ေα‘ာα္ႏိုα္ αူ ေαာα αုိα္α်ဳα္
αΎαီးα်ားαα္ ααိ α
ာαΎαα့္αုိα္αΎαီးα်ားαုိ αα
္αုαံုးαα္α αူαဲ့ αΎααα္ ။ αုိα ေαာα္ α
α
္ေα‘ာα္ αိα္ျαα္း α‘αိα္း
α‘αွα္ α‘ျαα
္ αိαိαုိα αုိα္ αα
α₯α္း α်ားα‘ျαα
္ αိα္းαိα္းαားαΎαေαာ့ αα္ ။ αုိေαα္α α
ာαΎαα့္α ိုα္ αုိ αα္αွာ
αူαံုαံ αုိα α‘αြα္ αΎαြားα
αာ ၊αါးα
αာ α‘ေαာα္ αα
္αု αα္ ျαα
္ αα္ ။ α
ာ ααα္ αα္ αူ αူ αံု αံ αုိα αα္ αα္
αွ်α္ αိαိ αုိα α‘ိα္α်ားαြα္ α
ာαΎαα့္ αုိα္ α်ား αုိ ααα္းααား αα္ေαာα္ျα α αားαΎα αα္ ။ αုိေαα္α αူαံု αံ
α်ား၏ α‘ိα္ αုိα္းαြα္ α
ာαΎαα့္ αိုα္ αူ αα္ ααွိ αျαα
္ ေαာ αα္αာαα
α₯α္း αα
္αု αα္ ျαα
္ေαေαာ့ αα္ ။
" α်ဴးαီးαα္ αီαာ" αα္ αα္ αြα္ α‘α်ားျαα္ αူ αုိα α‘αြα္ α
ာαΎαα့္ αိုα္ α်ားαုိ αြα့္ αွα
္αα္ α
ီα
α₯္ αဲ့ αα္။
αိုα ေαာ္" ေα‘ာ္αα္α
αα္αီαာ " αα္ αα္ αုိα္ ေα‘ာα္ α‘ေαာα္ α‘αα္ αေαα αဲ့ ေαးေα ။ αီ α
ီ αα αွαα
α‘αြα္းေαာα္ ေαာ α‘αါ α် αွ ေαာα αြα္ " α‘α
ီးαီးαα္ αုိαီαို '' α α‘α်ားျαα္αူ αံုး α
ာ αΎαα့္ αုိα္αα
္αု αုိ
ααααံုး αြα့္ αွα
္ ႏုိα္ αဲ့ αα္ ။ ေα‘αီ ααာα
ု α‘ αα္ αုိα္းေαာα္ αြα္ αား ေαာα αြα္ α‘α်ားျαα္αူ αုိα္
α
ာαΎαα့္ αုိα္ αα αုαα္ ေααေαေαျαီ ။ αုိα
ာαΎαα့္ αုိα္ α်ား αα္ αူ αုိα္းα‘ αြα္ αံ αါးαြα့္ αား ၏ ။α‘α်ိဳး αုα္ ၊
α‘ αα့္ α‘αα္းαေαြး ၊ ααα္ ျαα
္ေα
၊ αα½ြα္ျαα
္ေα
၊ α
ာ αα္αα္ αူ α‘ားαံုး αα္αူα αုိ α‘αံုးျαဳ ႏိုα္ αΎαေαာ ααα»ာ့
ααααံုး α
ာαΎαα့္ αုိα္ α်ား αα္ ျαα
္ αα္ ။αုိ ေαα္α α
ာ α‘ုα္ αα
္α‘ုα္ ျαီးေျαာα္ αα္ α
αိα္ α
α α‘αြα္αΎαီးαား
αွαα္ ။
αααΌာ α်α္းα
ာ α‘αΎαီး αα
္α‘ုα္ αုိ ေαααာαα
္ေαာα္းαα္ααα္ α‘αုα္ α‘α်αံျαဳ αုα္ α ၏ ။ αုαα္α်ီ ααိα္αΎαီး α
ာα‘ုα္
αα
္α‘ုα္ႏွα့္ α
α်α
္ျαံ αα
္ျαံ αဲ αွα္၍ α αα္။ α
ာαΎαα့္ αုိα္ α်ား αြα္ α
ာ α‘ုα္ α်ား αုိ α
α္ ေαααြα္ αα္းေαာα္း ၊
ေααၱာ α်ားαဲ αြα္ αα္းေαာα္း αာαာαα္ α‘αုိα္αြဲ ၍ αိα္းαားαΎααα္ ။α‘α်ိုα ေαာ αα္αုိးαΎαီး αα့္
α
ာα‘ုα္ α်ား αုိ αူ αံαΎαိဳးα်ားαα္၍ αα္ αိα္းαα္းαား αΎαααα္ ။
αα αာ α
ု α‘αα္αုိα္းေαာα္αြα္ ααၠαုိα္ α်ားေααေαါα္ αာαα္ ။ αါαီ ααၠαိုα္ ၊ αါαာαာ ααၠαိုα္ ၊
ေα‘ာα္α
αုိ္αα္ααၠαိုα္ ၊ αα္းααα
္αွα
္ ααၠαိုα္ αုိα αα္ αုိ α
α₯္ α‘αါ α αα္ αွားαဲ့ ေαာ ααၠ αုိα္ α်ား ျαα
္
αα္။ ααၠαုိα္ α်ား ေαα ေαါα္ αာေαာ α‘αါ α
ာ αα္ αားα်ား α‘αြα္ αα္αႈα α αα့္ α
ာ α‘ုα္ေα αα္α်ားα်ား
αုိα‘α္αာ αα္ ။ α
ာα‘ုα္ αα
္α‘ုα္ αြα္ αုိ α ႏွα
္ αွα့္ α်ီ ၍ ျαဳ αုα္ေααΎααေαာ α‘α်ိα္ αြα္α
αα္ αားαုိα α‘αြα္ α
ာ
α‘ုα္ α်ား αုိαေαာα္αွα့္ α‘αွ်α္ αီေα‘ာα္αုα္αုα္ αိုα္ေαးαွာ ααα့္ ျαႆαာαΎαီးαα
္αု ျαα
္αာေαာ့ ၏ ။
α
ာαα္αားαုိိαα‘ αဲ α‘αွα္αွα့္ αα္αႈα αိုα္αΎααα္ α
ာαΎαα့္ αုိα္ α်ားαα္း α‘ေျαာα္ α‘ျαားαုိ α‘α္ αာαα္ ။
ααၠαိုα္ αုိα္းαြα္ αုိα္αုိα္ α
ာαΎαα့္ αုိα္α်ားαုိ αူေαာα္αΎααα္ ။αုိα ျαα့္ α
ာα‘ုα္ ျαα္α ျαဴးαႈα α
αα
္ αα
္αု
αိαိα်α် ေααေαါα္ αာαα္ ။ α
ာα‘ုα္αွား α
α္းα်α₯္းα်ား α
ာαွား α
αα
္α်ား αα္αα္αွα္ αွα္ ေααေαါα္ αာαα္။
α‘ေαးαΎαီးေαာ α
ာα‘ုα္ α်ား αုိ αူ αံαΎαိဳး α်ားαα္၍ αိα္းαိα္းα αဲ ။
ူ
α
ာα‘ုα္ α်ား ျαα္ ျαα္ αα္αα္ αြα္αွိေαးα‘αြα္ αα္းαα္းα်ား αုိ αΎαံα αာαΎααα္ ။ αိုα ျαα့္ α₯ေαာα ေျαာα္
αုိα္းαြα္ αα
αာα
ု αα္၌ αႈα္ αွား αα္αα္ αိုα္ ႏွိα္ ႏိုα္ ေαာ αံုႏွိα္ α
α္ α်ားαုိ αီ αြα္ αာႏိုα္ αα္ ။ αα
αာα
ု
αုαိααုိα္းေαာα္ αြα္ α
αၠဴ αုိ αα္း α
αα္ α‘αံုးျαဳαာαΎααα္ ။ α
αၠဴαွာ ααုα္ ျαα္ ၌ α αာα
ုေαာα္ α αα္
α
၍ αံုးαဲ့αΎααα္ ။αိုα ေαာ္ αုိ αα္းαွာ αါ αွားαိုα α αာα
ု ႏွα
္ α် αွ ေαာα္ αာαဲ့ αα္ ။ α‘ီ α်α
္ αြα္ α
αၠဴ αုိ ααာα
ု
α်αွ αံုးαα္ ။α
αိα္ αြα္ αααာα
ု αα αာα
ု αြα္ αံုးျαီး α်ာααီ αိုα αားαα αာα
ု α် αွ α
αၠဴ ေαာα္αွိαဲ့ αα္ ။ ααၠ
αာα္ αααα αα္α αြα္ α်ာαα္ αူα်ိဳး " αα½ြα္ αူαα္ αα္ " ေα်းαူး ျαα့္ αႈα္ αွားαိုα္ αူး ႏိုα္ ေαာ αံုႏွိα္α
α္ α်ား
ေααေαါα္ αဲ့αα္ ။ ααα
αေαာα္αြα္ αံုႏွိα္ေαာ 'αα αုိα္း αααΌာα်α္းα
ာ ' α‘αα္ ျαα့္ αုိαα္αွား ( αူαα္းαα္ αααΌာ
α်α္းα
ာ ) α‘αα္ ျαα့္ αုိ αα္ αွား α
ာ α‘ုα္ αα္ αႈα္αွားႏိုα္ ေαာ αံုႏွိα္ α
α္ ျαα့္ ααααံုး αိုα္ႏွိα္ αဲ့ေαာ α
ာ α‘ုα္ျαα
္
ေααα္ ။
α
αၠဴαα္းေααေαါα္ ၊αံုႏွိα္ α
α္ α်ားαα္း α‘αံုးျαဳαာႏိုα္αα့္α‘α်ိα္ αွ α
၍ α
ာα‘ုα္ αုα္ေααα့္ ႏႈα္းαα္ α‘αွိα္
α‘αုα္αΎαီးα
ြာ ျαα့္ αα္ αာေαာ့αα္ ။ α αα္ αα္းαွာ αα္ α
ာ αα္αူ α₯ီးေα αွာ αα္း α‘α်ိုး αီ α
ြာ αα္ αုိးαα္
α်ားျαားαာαα္ ။ αိုα ျαα့္ α
ာ α‘ုα္ ႏွα့္ α
ာαα္αူαုိα α‘ား α
ာαΎαα့္ αုိα္ α်ား αα္း α‘ေα α‘αြα္ α‘α
αα္းေαာα္း ၊ α‘αα္ α‘α်α္းα‘α αα္းေαာα္း αုိးαα္ α်ားျαားα
ြာ ေαααြα္းαာαေαေαာ့ αα္ ။ျαα္αာျαα္ ႏိုα္ αံ
αြα္ αား αိααα္ αံုးαံုαုိ ေαႊα
ာαံ αုαားαံ αုိα္း α‘αြα္း၌ αိαααၱာαာေα
αီ αု ααုα္၍ α₯ αα္၌ αားαွိαဲ့
αα္ α‘ေα
ာαံုး α
ာαΎαα့္ αုိα္ α်ား α‘ျαα
္ ေαြα αွိ α αα္ ။ αုိးေαာ္ α₯ီၤးαိုα္းေαα ααံုαα္းααား၏ αိα αα္ αိုα္
α‘ေαΎαာα္းαုိ αူ α‘αၤαိα္ αံ α‘αα္ Michael Symes" αုိα္ αα္ αုိα္း " ေαးαားေαာ α‘α္းαျαα္αြား αံααα္
αွα္ αα္းα
ာα‘ုα္αဲαြα္ ααံု αα္းααားαα္ Danube αႏုαီ ျαα
္ αα္းαွ α
ိα ( ααုα္ျαα္ ) α‘α်ားαိေα‘ာα္
αα္းα‘αီးαီးαုိα၏ αိααα္ αုိα္ α‘αα αုိα αα္ α
ာαုα္ α်ားαွ ေαာ αိααα္ αိုα္ α‘αα αုိα αα္ α
ာαုα္
α်ား αွ ေαာ αိα αα္ αုိα္ေαာ္ αုိα္αွိ ျαα
္ αα္αွိ ၏ αု αွα္ αα္းαα္ αဲ့ αα္ ။ αံုαံေαα္ αြα္ α‘ေαာ္ααာ
α
ာαΎαα့္ αုိα္ ေαα αံု αါးαα့္ αိွ αိααα္ α‘ုα္ αုိα္αွိ αဲ့ ေαΎαာα္းαုိ αα္း αိαΎα α αα္ ။ αα္းαုα္းαα္း၏
αိααα္ αုိα္ αြα္ αူ α်α္းေαါα္း αααα αα္α αိ α
ုေαာα္းαားαွိ αဲ့ ေαΎαာα္း αုိ αα္းαေαာ္ αα္ αိα αα္ αုိα္ α
ိုး
"α₯ီးαံ" ေαးαားေαာ " αိααα္ αံုးαံု α
ာ αα္း" ႏွα့္ αိααα္ααုိα္းα်ား αြα္ ေαြα αွိ α αα္ ။ αုိα ျαα္ αα္းαုα္းαα္း
αα္ αီးαေαာα္ ျα αα
ားႏုိα္ ေαာ ေα်ာα္ α်α္ αိααα္ αုိα္ ေαာ္αΎαီး αုိ αα္း αႏ ၱေαးေαာα္ ေျαေαာ္αα္း
ααာေαာα αာααိα္ ေα
αီ αα္ αα္ αα္ αြα္ ααα α်α္ ေαာ ေα်ာα္ျαဴဳ ျαားα်ား ေαα၌ ေα်ာα္ αα္ α‘αα‘ αာ
αα္ α
ိုα္ αူαဲ့αα္ ။ ေα်ာα္ α်α္ αα်α္ αα္ α
ေα × αေα αွိαာ α‘αူ α αα္ ααွိ ၏ ။ αြα္αဲ့ ေαာႏွα
္ αα
αα္ ေα်ာ္α ျαα္ αာႏိုα္ αံ αိုုα ေαာα္αွိ αဲ့ ေαာ Scott O' Connor α
ေαာ့ α‘ုိ ေαာ္ αာ ေαးαားေαာ
" αႏၱ ေαးႏွα့္ α‘ျαားျαိဳα α်ား " α
ာα‘ုα္αဲαြα္ " αႏ ၱ ေαး၌ α‘αα္αွားαံုးαွာ αုααΆ αααΌ αုိ ေα်ာα္ αα္ α‘αα‘αာαα္
αားေαာ αုαိုα္ ေαာ္αα္ ျαα္ ျαα
္ αါ αα္ ။ αα္း αα္ ααာα» ေαα၌ α‘αΎαီးαံုး ေαာ αααΌα်α္းα
ာ α
ာα‘ုα္ αΎαီးျαα
္
αါ ααα္း " αုေαးαားαား αα္ ။ αα္းαα္ αူαူ αေαြးα‘ား α‘α်ိα္ αေαြး αြα္αြα္ αα္αα္ αြα့္αွα
္ ေαးαား
ေαာ αူαု α
ာαΎαα့္ αုိα္αΎαီး αα္ ျαα
္ αါ αα္ ။
α
ာαΎαα့္ αုိα္ αုိ αα္ αွာ α
ာ α‘ုα္ α်ား αုိ αေα်ာα္ αα်α္ ေα‘ာα္ αိα္းαိα္းαားေαာ αိုေαါα္ αα
္ αု ααုα္ ေα ။
αုိα α‘αူ α
ာαΎαα့္ αုိα္αႈး αုိ αα္ αွာ αα္း α
ာ α‘ုα္ α်ား αုိ αေα်ာα္ αα်α္ ေα‘ာα္ αာ αိα္းαိα္းေα
ာα့္ေαွာα္
ေαေαာ αိုေαါα္ αႈး ααုα္ေα ။ α
ာαΎαα့္ αုိα္ αα္ α‘α်ားျαα္ αူ αုိα ၏ ααာααုαု α αုိ α‘αα္ ႏိုα္ αံုး ျαα့္
αα္းေαးαာ ၊ျαα္α ျαဴးေαးαာαာα ျαα
္α αα့္ α‘ျαα္ α
ာαΎαα့္ αုိα္ αႈးαα္ αα္း α‘α်ားျαα္ αူ αုိα ၏ ααာααုαုုα
ျαα့္ααာ ျαα့္αေαΎαာα္း αုိ α‘αα္ ႏိုα္ αံုး ျαα္α ျαဴး αူαီ ေαးα αα့္ αူ αာ ျαα
္α ေα αα္ ။ αα αာα
ု ေαα္ αြα္
α
ာαΎαα့္ αုိα္ αူ αα္ α
ာα‘ုα္ α်ားαုိ αာ α
ုေαာα္းαိα္းαိα္းα ေαာαာ α ααုα္ေαာ့ ေα ။ ααာα»α αα္αွားေαာ
α
ာαΎαα့္ αုိα္ αΎαီးα်ားαြα္ α
ုေαာα္းαိα္းαα္းαားေαာ αα
α₯α္းα်ားαွာ α
ာ α‘ုα္ αα
္α်ိုး αα္းα αုα္ေαာ့ ။α
ာα‘ုα္
α်ား α‘ျαα္ ( Incunabula ) ေαα ααα
္ႏွα
္ αα
αα ααုိα္ αီ α α
ာα်ား ၊ αα္ေαးα
ာ αုိ α
ာα
α်ား ၊ ααၤ ါးα်ား၊αံαိα္ α်ား
αီα αေαၤ αα်ား ၊ေျα αံုαုα္ αံု αားα်α္ α်ား ၊ α
ာα်ဴα္ α
ာ αα္းα်ား ၊αာα္αံု α်ား ၊αာα္ျαားα်ား ၊ αုα္ αွα္ αားαိα္ α်ား
αုိα
αာα်ား ၊ αα္းαုαံုα်ား ၊ေαာ္αြα္းα်ား ၊αုိα္ααို ααα္ ၊αုိα္ααိုαα္ α
αα္ α်ား ၊ α်α္ αျαα္ α
ာα်ား ၊ α
αα္
α‘αိ αα္α
ံု αα္ α
ြာ α
ုေαာα္းαိα္းαα္းαားαΎα αα္ ။
αုαွားႏွα့္ α‘ေαာα္ α₯ေαာ α ααြα္αွိα
ာαΎαα့္ αုိα္ α်ားαြα္ ႏွα
္ ေαါα္းα်ားα
ြာ α်α္ αα္αဲ့ αူ " αီ αα္ " αα္
α
ာαΎαα့္ αုိα္ α‘ေαΎαာα္းα‘ေαာ္ αိαွိ αဲ့ αα္ ။ αααα αုαွα
္ " ααူးေαာα္ ျαα့္ αူα α
ာαΎαα့္ αုိα္ α်ား၏ αααα
α‘α
ီ αα္ αံ α
ာ" α
ာ α‘ုα္ αုိ αα္ ျαီးေαာα္ αူ αα္ ျαα္ αူ αုိα ၏ ααာေαး α‘αြα္ "αα½ြႏုα္ αုိα αာေαြ αုα္
αုိα္ ႏိုα္ αα္ αα္း " αူ ေαာ ေαာα္းαါး αုိ ေαးαားαဲ့ αα္ ။ αုိ ေαာα္း αါး αဲ αြα္ ျαα့္ αူα α
ာαΎαα့္ αုိα္
αα
္αု ၏ ေα‘ာα္ ျαα္ αႈα ၊αုα္ αူ αံ့αΎαြားαႈα αုိိα αα္ αုိ α
ာαΎαα့္ αုိα္ αြα္ αα္ αွ် αွားαါးေαာ α
ာα‘ုα္ α်ားαုိ
α
ုေαာα္းαားαွိαုိα္αႈα α‘ေαး αြα္ αူααα္ ။ αα αာα
ု α α
ာ α‘ုα္ α်ား (αိုα ) αα αာα
ု α αα္ ေαးα
ာ α်ား αုိ
α
ုေαာα္းαိα္ αႈα αွာ αိα္ α‘ေαးααΎαီး ၊ျαα္ αူα်ား αΎαား αိုα α
ာ α‘ုα္ αα္ αွ် α‘αိ ျαα္α ႏွံα αွားαα္းαိုα္ ααဲ ၊ α
ာαΎαα့္
αုိα္ αိုα α
ာαα္ ααိα္ αα္ α‘αα
္ α်ား αα္αွ် α်ားα်ား αိ αာေαာα္ αΎα ααဲ ။ αူ αα
္ေαာα္ ေαာα္ αံ αိုα
α‘ိα္ αα
္ α‘ိα္ αိုα αα္αွ် α‘αိ αွ်α္ ျαα္ α
ြာ α
ာ α‘ုα္ ျαα္α ျαဴးေαးႏို္α္ ααဲ ၊αေαးαα္ αွ် αုိ α
ာ αΎαα့္ αုိα္ αိုα
αာα်α္ ေα‘ာα္ αြဲ ေαာα္αိα္းαြα္းαိုα္ αဲ့ ααဲ ၊αေαးα်ား α
ာαΎαα့္ αုိα္ αုိ α‘αံုး α် αာαိုα္ ေα‘ာα္ αα္αုိ αုα္
ေαး ႏိုα္ ααဲ α
αα္ αုိα α αာ α‘ေαးαΎαီး αα္ αု ေαးαားαဲ့ αα္ ။
ျαα္αာႏိုα္ αံ αြα္ α‘α်ိုး αာ းα
ာαΎαα့္ αုိα္ ၊ααၠαို္α္ α
ာαΎαα့္ αုိα္ ၊α‘αူး α
ာαΎαα့္ αုိα္ α်ားαွိαα္ ။ α‘α်ိဳးαား
α
ာαΎαα့္ αုိα္αွာ αားαα္ α
ာαΎαα့္ αုိα္α‘ေαြ αုိ αα္ αံ ေαာ α
ာαΎαα့္ αုိα္ ျαα
္ αα္ ။ αααα ေα ေαာ္ αါαီ
αα αα္ ေαα αွ α
αြα့္ေ αာ αားαာ့α္ α
ာαΎαα့္ αုိα္ αα္ α‘ααဲ့ α
ာαΎαα့္ αုိα္ α‘ျαα
္ αα ႏွα
္ αα္ αံ့αျဲ့ျαီး ααα
α
αုႏွα
္αြα္ αွ ၎ α
ာαΎαα့္ αုိα္ αုိ α‘α်ိုး αား α
ာ αΎαα့္ αုိα္ α‘αြα္ ေျαာα္းαွα
္αဲ့ ျαα္းျαα
္αα္ ။ ျαα္αာ့ α
ာ ေα ၊
ျαα္αာ့ αα₯္ေα်းαႈα ၊ျαα္αာ ျαα္ α‘ေαΎαာα္းႏွα့္ αα္ αα္ေ αာ α
ာ α‘ုα္ α
ာ αα္းα်ား αုိα‘ αူးျαဳ α
ုေαာα္းαားαွိαα္။
αိုα ေαာ္ α‘ေαΎαာα္း α‘α်ိဳး α်ိဳးေαΎαာα့္ α‘α်ိုးαား α
ာαΎαα့္ αုိα္ αုိ αိα္ αား αα္ αွာ ႏွα
္ ႏွα
္ αα္α αα္ αွိေα်ျαီ ။
ααၠαိုα္ ေαာαိα္ α‘αီးαီးαြα္ α
ာαΎαα့္ αုိα္ α်ားαွိ αΎα αα္ ။ ααၠαိုα္α်ား ααို α
ာαΎαα့္ αုိα္ αား αα္α
ααၠαိုα္ α
ာαΎαα့္ αုိα္αΎαီး ျαα
္ αα္ ။ ျαα္ αာႏိုα္ αံ α‘αါ α‘αα္ α‘ေαွα αုိα္း αα₯္ေα်းαႈα ႏွα့္ α
ာေαα်ား αုိ α‘αူး
ျαဳ α
ုေαာα္းαားαွိαα္ ။ ျαα္ αာျαα္ αြα္ ααု αα္ αွိ α‘αΎαီးαံုးႏွα့္ α
ာ α‘ုα္ α
ာ αα္း α‘α
ံု αα္ αံုး α
ာαΎαα့္ αုိα္
αΎαီး αα္း ျαα
္ αα္ ။ α‘αူး α
ာαΎαα့္ αုိα္ α်ားα‘ေαႏွα့္ αား ααာα»ံ αုααΆ ααၠαိုα္ α
ာαΎαα့္ αုိα္ ၊αα္αေαာ္ ေαာ္
αြα္းαုိα္ ၊ ေαးαုေααα α
ာαΎαα့္ αုိα္ ၊ ααာေαး αုေα αα α
ာαΎαα့္ αိုα္ ၊ αα္ ေαြα αုေααα α‘αြဲα
α
ာαΎαα့္ αုိα္ ၊α
α္ αႈα ααာ ααို ျαα္ αΎαားေαးαာα α
ာαΎαα့္ αုိα္ α
αα္ αုိα ျαα
္ αα္ ။ αα္း α
ာαΎαα့္ αုိα္
α်ားαွာ αα္ αုိα္αာ αာ αာαα္ αα
္αုαု αုိ α‘αူးျαဳ α₯ီးα
ားေαး α
ု ေαာα္းαာ αူ αα
္α
ု ααာαွα္ αα
္ α
ု α‘αြα္
αီးαα္α α‘αံုးျαဳ αြα့္ေαး ေαာ α
ာαΎαα့္ αုိα္ α်ားျαα
္αα္ ။ ျαα္ αူα α
ာαΎαα့္ αုိα္ α်ား α‘ေα ႏွα့္ αား ααα
ααုႏွα
္
αွ α
၍ αြα့္ αွα
္ေαာ α
ာေααိ αာα္ ျαα့္ αူα α
ာαΎαα့္ αုိα္ αα္ α‘αα္αွားαံုးျαα
္ αα္ ။ ျαα္ αα္ ၊ αုိα္း ၊ျαိဳα αα္
α‘αီးαီးαြα္ ျαα္αΎαားေαးα
ာαΎαα့္ αုိα္ α်ား αα္းαွိαα္ ။ αေαး α
ာαΎαα့္ αုိα္ α်ားαား ျαα္ αာႏိုα္ αံ αြα္ααွိ
αေαာα္ ျαα
္ αα္ ။ ααα
α αုႏွα
္ αြα္ α
ာေααိ αာα္ αွ αေαး α
ာαΎαα့္ αုိα္ αြα့္αွα
္ αဲ့ ေαာ္αα္း ααα
α αုႏွα
္
αြα္ α‘ေαΎαာα္း ααီ αြα္αျαα့္ αα္ αုိα္းαဲ့ α αα္ ။
αေαα ျαα္ αာႏိုα္ αံ αြα္ α
ာαα္ ေျαာα္ αူ α₯ီးေα αွာ αα
္ေαα αျαား αုိးαα္ αာေαျαီ ျαα
္ αα္ ။ αိုα ေαာ္ α
ာ
αα္ αα္ αူ ႏႈα္းαုိ α
ာαΎαα့္ αုိα္ α်ားေαါα္αြားႏႈα္းα α‘αွα္ αွီေα‘ာα္ ααုိα္ ႏိုα္αါေα် ။ αုαၢဳαိ α α
ာ α‘ုα္
α‘αွားαုိα္ ေαးα်ားαား αα္ αြα္ αုိα္း ၊ျαိဳα αြာ αုိα္းαြα္ αႈိαုိေαါα္ ေα‘ာα္ ေαα αြα္း αာαΎα αα္ ။ α
ာ α‘ုα္
α‘αုိးႏႈα္း α်ိဳαာα
ြာျαα့္ αွားαα္း ေαးေαေαာ αုိ α
ာα‘ုα္ αွားαုိα္ေαးα်ား αုိ αα္း α
ာαΎαα့္ αိုα္ α်ား α
ာαα္းαြα္
αα့္ αြα္း၍ α ႏုိα္ αါ αα္ ။ αုိ αုိα္ α ေαးα်ား αα္ αα္း αα္ αာαα္ေαΎαး α‘αုိးα‘α αူ αာ ααာ ျαα္α ျαဴး
ေαးေα ေαာ α
ာαΎαα့္ αုိα္ α‘ေαးα
ား αေαးα်ား αα္ ျαα
္ αα္ ။ α
αα
္ αα် ααာααု αုα ေαးႏိုα္္ αα့္α
ာα‘ုα္
ေαြးα်α္ေαးႏွα့္ α
αα
္αα် ျαα္α ျαဴး αွားေαး α‘αုိα္းα်ားαြα္ αား α‘ားαα္းေααΎα αα္ αား ျαα္း αုိαြα္ ααုိေα ။
αα္ αုα္ျαိဳα αြα္ αူα₯ီးေα αα αိα္း α‘αြα္ α‘αα္ αုိα္ α်ားα
ြာαွိေαာ္αα္း α‘α်ားျαα္ αူ α‘α်ိဳး αွိ α
ြာ α‘αံုးα်ႏိုα္
ေαာ α‘α
ိုးα α
ာαΎαα့္ αုိα္ ေαါα္းαွာ αွα
္ αု αာαွိ ေαΎαာα္း αααα αုႏွα
္ α αα္ ျα ေαြးေႏြးαဲ့ αΎα αα္ ။ α‘αα္
ေαာα္ αူα်ား၍ α‘αα္ αုိα္ α်ား αα္ αု αုိႏိုα္ ေαာ္ αα္း α
ာαα္ αူ αα္း၍ α
ာαΎαα့္ αုိα္ αα္း αα္ αု αား
αုိႏိုα္ αα္ ααုα္αါ ေα် ။ ။
αိα္းαα္
ိ